NASA, Artemis II görevi kapsamında Ay'a doğru yol alırken çekilen Dünya görüntülerini yayınladı.

Söz konusu görüntülerin Komutan Reid Wiseman tarafından yakalandığı belirtildi.

Görüntülerden ilkinde kapsülün camlarından Dünya'nın görüntüsüne yer verilirken ikincisinde Dünya'nın tam küre hali yansıyor.

Misyondaki mürettebatın 6 Nisan'da Ay'a ulaşması bekleniyor.

NASA, 1 Nisan'da 50 yılı aşkın sürenin ardından, Ay'a Artemis II görevi kapsamında ilk yolculuğu başlatmıştı.

Toplam 4 kişiden oluşan ekip, görev süresince uzay aracındaki sistemleri test edecek, Ay'ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüleyecek ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştıracak.

'5G geniş bir alanda yepyeni bir sayfa açacak'

5G'nin ülkemiz ve milletimiz için hayırlara vesile olmasını diliyorum. Dijital bağımsızlığımızı daha da yükseltecek, ülkemizin önünde iletişimin yanında ekonomiden eğitime geniş bir alanda yepyeni bir sayfa açacak 5G teknolojisinin hayırlı olmasını diliyorum.

'Son dönemde yaşanan çatışmalar siber güvenliğin önemini bir kez daha gösterdi'

Dünyada söz, etki ve itibar sahibi olmak istiyorsanız siber güvenlik tedbirlerini ve teknolojilerinizi geliştirmek zorundasınız. Son dönemde Lübnan, Gazze ve İran başta olmak üzere çatışmalar siber güvenliğin önemini bir kez daha göstermiştir. Veri çağında siyasi istikrar, ekonomik bağımsızlık ve dijital egemenlik birbirinin tamamlayıcısıdır. Sınırlarınızı kontrol ettiğiniz ölçüde siber vatanınızı, verilerinizi koruyamıyorsanız egemenliğinizde çok ciddi zaafiyet var demektir. 5G'nin veri merkezleri, yapay zeka kapasiteleri ile birlikte düşünüldüğünde milli egemenlik meselesi olduğu açıktır.

AB desteğiyle gerçekleştirilen etkinlikte, yapay zekânın etik boyutları, akademik araştırma süreçlerine etkileri ve geleceğe yönelik eğilimler ele alındı. Panelde, eğitimde yapay zekâ kullanımının sınırları ve etik çerçevesine ilişkin farkındalık düzeyi de ele alındı

Panelin açılış konuşmasını Avrupa Komisyonu Kıbrıs Çözüm Destek Birimi İletişimden Sorumlu Program Müdürü Deniz Birinci yaptı. Birinci, Avrupa Birliği'nin yapay zekâ kullanımında toplumun dönüşümlere uyum sağlamasına verdiği önemi vurguladı.

Etkinlikte Prof. Dr. Gülsüm Aşıksoy, Doç. Dr. Didem İşlek ve Prof. Dr. Yeliz Yeşilada Yılmaz konuşmacı olarak yer aldı. Katılımcılar, bilim ve eğitimin dijitalleştiği çağda yapay zekânın çok boyutlu etkilerini değerlendirdi.

Panel, soru-cevap bölümüyle sona erdi.

AB Bilgi Merkezi tarafından yapılan açıklamaya göre, Prof. Dr. Gülsüm Aşıksoy, Prof. Dr. Yeliz Yeşilada Yılmaz ve Doç. Dr. Didem İşlek'in konuşmacı olacağı panel, saat 17.00'de Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikası (KTÖS) Konferans Salonu'nda yer alacak.

AB desteğiyle düzenlenecek panelde Avrupa Komisyonu'nun Avrupa'da bilimde yapay zekâ stratejisi çerçevesinde yapay zekânın etik boyutları ile akademik araştırma pratikleri ve süreçleri üzerindeki etkileri ve geleceğe yönelik eğilimleri değerlendirilecek.

Federasyondan verilen bilgiye göre, etkinlik, Perşembe saat 19.00'da Lefkoşa'da 'Blackbrd social'da gerçekleştirilecek. Etkinlikte konuk Arda Karaderi olacak.

'Genç Hikâyeler' serisinin, farklı alanlarda üretim yapan, kendi yolunu inşa eden ve deneyimlerini paylaşarak ilham veren genç isimleri bir araya getirmeyi amaçladığı ifade edilen açıklamada, bu kapsamda düzenlenecek ilk buluşmada, Kıbrıs'ta yazılım ve girişimcilik ekosistemine odaklanılacak.

Etkinliğin, girişim kurma süreçlerinden sektörde öne çıkan deneyimlere, karşılaşılan zorluklardan çözüm yollarına kadar geniş bir çerçevede katılımcılara doğrudan ve gerçek bir perspektif sunmayı hedeflediği belirtildi.

DAÜ'den verilen bilgiye göre, 'Bilim Kafe' etkinlikleri kapsamındaki yarın 17.00-18.00 saatleri arasında, Lefkoşa'da Rüstem Kitabevi'nde ücretsiz ve halka açık yapılacak etkinlik Bilim Kafe formatındaki ilk program olacak.

DAÜ Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yıltan Bitirim'in konuşacağı etkinlikte bireylerin günlük yaşamda farkında olmadan kaç kez yapay zekâ sistemleriyle temas ettiği, karar mekanizmalarının ne ölçüde bu sistemlere bırakıldığı ele alınacak.

Akıllı telefonlardan navigasyon uygulamalarına, bankacılık sistemlerinden sağlık teknolojilerine kadar pek çok alanda görünmez etkilerin örneklerle değerlendirileceği etkinlikte mahremiyet, veri güvenliği, algoritmik önyargılar ve devletlerin denetim yaklaşımları gibi güncel başlıklar da tartışmaya açılacak.

Ayrıca etkinlik kapsamında 'Teknoloji bizi mi yönetecek, yoksa biz mi teknolojiyi yöneteceğiz?' sorusu çerçevesinde katılımcıların görüş ve katkılarıyla interaktif sohbet ortamı oluşturulacak.

Dernekten yapılan açıklamaya göre, GİGEM'de 8-18 yaş aralığındaki çocuklara yönelik Uluslararası Lego Okulları sertifikalı eğitmen Dr. Mustafa Kemal Ambar tarafından verilen robotik kodlama eğitimlerine katılan öğrencilerin, bu yıl başarılarını girişimcilik ve toplumsal fayda odaklı bir projeyle taçlandırdığı belirtildi.

Türkiye'nin farklı şehirlerinden katılan takımların yer aldığı organizasyonda genç girişimciler; robotik, yapay zeka ve sosyal etki temelli projeleriyle jüri karşısına çıktı. İki gün süren yarışma boyunca takımlar projelerini sergiledi.

- 'Senseable: Yapay zeka destekli akıllı şapka'

Sağlık Teknolojisi Girişimciliği kategorisinde yarışan 'SenseAble' isimli proje, görme engelli bireylerin günlük yaşamda karşılaştıkları engelleri azaltmayı amaçlayan yapay zeka destekli akıllı bir şapka olarak tasarlandı.

Proje kapsamında geliştirilen akıllı şapka, çevredeki nesneleri yapay zeka ile algılıyor; olası engelleri tespit ediyor ve kullanıcıya anlık sesli geri bildirim sunuyor. Bu sayede görme engelli bireylerin daha güvenli, bağımsız ve konforlu hareket edebilmesi hedefleniyor.

SenseAble, yalnızca teknolojik bir cihaz olmanın ötesinde, kullanıcının adeta görünmeyen bir rehberi gibi çalışarak erişilebilirliği artırmayı amaçlıyor.

Projede danışmanlık görevini Dr. Mustafa Kemal Ambar üstlenirken, ekipte Çağan Karay, Ruhi Çağan Gedik ve Eren Küçüközdemir yer aldı.

Açıklamada, elde edilen birinciliğin GİGEM bünyesinde sürdürülen robotik kodlama eğitimlerinin yalnızca teknik beceriler kazandırmakla kalmadığı; aynı zamanda gençlerin toplumsal sorunlara duyarlı, çözüm üreten ve girişimci bireyler olarak yetişmesine katkı sunduğunu ortaya koyduğu belirtildi.

Konferans, ender veya bilinmeyen hastalıklara dikkat çekmek amacıyla, Avrupa Nadir Hastalıklar Birliğinin (EURORDIS) öncülüğünde, 'nadir gün' olan 29 Şubat tarihi baz alınarak yapılan etkinlikler kapsamında gerçekleştirildi.

GAÜ'den verilen bilgiye göre Prof. Dr. Mahmut Çerkez Ergören tarafından verilen konferans, GAÜ Eğitim- Öğretim ve Araştırmada Mükemmeliyet Merkezi ev sahipliğinde yapıldı. Konferansın düzenlenmesine GAÜ Tıp Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Eczacılık Fakültesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Sağlık Bilimleri Yüksek Okulu ve Hemşirelik Meslek Yüksek Okulu katkı koydu.

-Ergören: 'Nadir hastalıkların en önemli nedenlerinden birinin, akraba evlilikleri'

Prof. Dr. Ergören sunumunda tespit edilen nadir hastalık sayısı ve hasta sayısının artış gösterdiğini vurgulayarak, nadir hastalıkların en önemli nedenlerinden birinin, akraba evlilikleri olduğunu vurguladı.

Bu durumun, özellikle toplum yapısındaki değişimle ilgili olduğunu anlatan Ergören, ülkede görülen nadir hastalıklar ve üzerine yürütülen bilimsel çalışmaların yanı sıra, Evrensel Hasta Hakları Derneği'nin 'Hasta Hakları İzleme Proje' hibe programı kapsamında sürdürülen projeler hakkında da bilgi verdi.

Konferansın bitiminde, GAÜ Eğitim- Öğretim ve Araştırmada Mükemmeliyet Merkezi Başkanı Prof. Dr. Terin Adalı tarafından Prof. Dr. Mahmut Çerkez Ergören'e katılımı nedeniyle teşekkür edilerek, plaket takdim edildi.

-Nadir hastalıklar nedir?

KKTC Sağlık Bakanlığı verilerine göre, 'Toplumda her 2 bin kişide 1'den az görülen hastalıklar 'Nadir Hastalıklar' olarak tanımlanıyor.

Sınıflandırma yöntemine göre farklılıklar mevcut olmakla birlikte tıp literatüründe yaklaşık 8 bin nadir hastalık tanımlanırken bunların yüzde 80'i genetik kökenli ve hastalıkların yüzde 70'i çocukluk döneminde başlıyor.

UKÜ'den yapılan açıklamaya göre, Cuma günü UKÜ kampüsünde yer alan CIU Arena'da düzenlenecek yarışmada öğrencilerin analitik düşünme, problem çözme, sistem yaklaşımı geliştirme ve takım çalışması becerilerinin desteklenmesi amaçlanıyor.

Yarışma kapsamında oluşturulacak ekiplerin farklı meslek liselerinden analist, sistem tasarımcısı, diyagram sorumlusu ve libero rollerine başvuran öğrenciler arasından belirleneceği kaydedildi.

Takımların dört kişiden ve farklı okullardan gelen öğrencilerden oluşturulacağı belirtilen açıklamada, öğrencilerden gerçek bir probleme yönelik bilişim sisteminin analizini yapmaları, çözüm tasarlamaları ve sistemi diyagramlarla açıklamalarının bekleneceği vurgulandı.

Akademisyen ve doktora öğrencilerinden oluşan mentorların süreç boyunca rehberlik sağlayacakları aktarılan açıklamada, projelerin ise analiz derinliği, tasarım tutarlılığı, diyagramların doğruluğu, yaratıcılık ve sunum kalitesi gibi kriterlere göre değerlendirilecekleri ifade edildi.

ODTÜ'den verilen bilgiye göre, etkinliğin açılışına, Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçisi Ali Murat Başçeri ile Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı'nın yanı sıra diğer konuk ve yetkililer katıldı.

'Game Jam 2026', Kıbrıs Bilişim ve Teknoloji Derneği ana sponsorluğunda, KKTC Telsim, Gloria Jeans, METU NCC ACM, LootBAG Oyun Stüdyosu ve Root Kitchen & Coffee katkılarıyla düzenleniyor.

48 saat sürecek etkinlikte, katılımcılar, belirlenen tema doğrultusunda bireysel veya ekip halinde çalışarak, oynanabilir bir oyun geliştirecek. Maraton sonunda katılımcılar, derecelerine göre farklı ödüllerin sahibi olacak.

Google ve Telegram aleyhine açılan davalar başkent Moskova'da görüldü.

Uygulama dükkanı Google Play üzerinden VPN hizmetlerine erişim sağlandığı için yasalara uyulmadığına kanaat getiren mahkeme, Google'ın 22 milyon ruble (yaklaşık 288 bin dolar) para cezası ödemesine hükmetti.

Mahkeme, uygulama üzerinden alkol satışı yapıldığı ve LGBT propagandası yapılan içerikleri kaldırmadığı için Telegram'a da 7 milyon ruble (yaklaşık 91 bin 680 dolar) ceza verdi.

Ülkede Apple, Instagram, TikTok ve Facebook gibi çeşitli yabancı platformlara da daha önce benzer gerekçeyle para cezaları verilmişti.

Hilal şeklindeki Ay bir ağız, Satürn ve Neptün ise bu gülümsemenin üzerindeki iki göz gibi görünecek.

Gözlem için ipuçları

Bu nadir dizilim, gün batımından hemen sonra batı ufkunda oldukça alçak bir konumda görülebilecek.

Ay ve Satürn, hava kararmaya başladığında çıplak gözle oldukça rahat bir şekilde seçilebilecek.

Dizilimin üçüncü parçası olan Neptün oldukça sönük bir gezegen olduğu için, onu görebilmek için mutlaka bir dürbün veya teleskop kullanmanız gerekecek.

Gök cisimleri ufka yakın olacağı için, binaların veya ağaçların görüşünüzü engellemediği açık bir alan seçmeniz önem taşıyor.

Gökbiliminde kavuşum, iki veya daha fazla gök cisminin Dünya'dan bakıldığında birbirine çok yakın görünmesi durumuna denir.

Bu akşamki üçlü buluşma, hem astrofotoğrafçılar hem de doğa tutkunları için kaçırılmayacak bir manzara sunuyor.

DAÜ'den verilen bilgiye göre, 30 Eylül-4 Ekim 2026 tarihleri arasında Şanlıurfa GAP Havalimanı'nda düzenlenecek TEKNOFEST 2026 yarışmasına son başvuru tarihi 20 Şubat 2026 olarak açıklandı.

-Kılıç: 'Gençlerin fikirlerini somut projelere dönüştürebilmeleri açısından çok değerli bir platform'

DAÜ Rektörü Prof. Dr. Hasan Kılıç, konuyla ilgili açıklamasında, üniversite olarak öğrencilerin bilim, teknoloji ve inovasyon alanındaki çalışmalarını her zaman desteklediklerini vurguladı.

Kılıç, TEKNOFEST'in gençlerin özgün fikirlerini somut projelere dönüştürebilmeleri açısından çok değerli bir platform sunduğunu da belirtti.

Baykar'dan yapılan açıklamaya göre, Baykar Yönetim Kurulu Başkanı ve Teknoloji Lideri Selçuk Bayraktar tarafından kurulan Fergani Uzay Teknolojileri, tamamen öz kaynaklarla ve milli imkanlarla geliştirdiği ilk YTA olan FGN-TUG-S01'i, 28 Kasım 2025'te ABD'nin Kaliforniya eyaletindeki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden başarıyla fırlattı.

Türkiye saati ile (TSİ) 21.44'te SpaceX Falcon 9 Transporter 15 roketiyle başlayan görevde, roketin birinci ve ikinci kademelerinin ayrılması sorunsuz gerçekleşti.

Faydalı yüklerin ayrılma sürecinin başlamasıyla, fırlatmadan yaklaşık 81 dakika sonra TSİ 23.05'de FGN-TUG-S01 roketten başarıyla ayrıldı. Milli YTA ilk telemetri verilerini ileterek görevine resmen başladı. Bu görev ile Fergani Uzay'ın uzay içi manevra ve taşıma kabiliyetine dair önemli bir adım atıldı.

- Yörüngede ateşlenecek dünyanın ilk hibrit roket motoruna sahip

Milli YTA iki önemli ilki bir arada barındırıyor. Türkiye'nin ilk YTA'sı olan FGN-TUG-S01, yörüngede ateşlenecek dünyanın ilk hibrit roket motoruna sahip olma özelliğini taşıyor. Araç, görev yörüngesine başarıyla yerleşmesinin ardından planlanan ilk hibrit motor ateşlemesini gerçekleştirecek.

Bu manevra sadece Türkiye için değil, dünya genelinde de hibrit roket motorunun ilk yörüngesel ateşlemesi olarak tarihe geçecek. Milli YTA, güvenli ve düşük maliyetli hibrit tahrik sistemi sayesinde uyduların farklı yörüngelere taşınmasını ve görev ömürlerinin uzatılmasını sağlayacak.

FGN-TUG-S01, Fergani Uzay'ın gelecekteki farklı irtifalarda uydu barındırarak görev yapacak konstelasyon misyonları için yeni bir kilometre taşı olacak. Milli YTA alçak irtifadaki (yaklaşık 500 kilometre) yörüngeden başlayarak, Fergani Uzay uydularını daha yüksekte bulunan farklı irtifalardaki (1000+ kilometre) görev yörüngelerine taşıyacak.

Türkiye'nin ilk YTA'sı olan aracın uçuş bilgisayarı, aviyonik sistemleri, güç dağıtım birimleri ve termal kontrol altyapısı gibi kritik sistemleri Fergani Uzay mühendisleri tarafından yerli tasarım ve üretim olarak geliştirildi. Bu başarılı görevle birlikte Türkiye, yörüngede hibrit motor denemesi gerçekleştiren ilk ülke olma yolunda önemli bir adım atarak uzay teknolojilerinde yeni bir dönemin kapılarını aralayacak.

- 'Ülkemizin uzaydaki hareket kabiliyetini başlatacak'

Milli YTA'nın fırlatma süreci, Fergani Uzay Üst Yöneticisi (CEO) Selçuk Bayraktar ve mühendislik ekibi tarafından, Özdemir Bayraktar Millî Teknoloji Merkezi'ndeki Uzay Gözlem ve Kontrol Merkezi'nden canlı bağlantıyla takip edildi.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Selçuk Bayraktar, 2022 yılında kurulan Fergani Uzay Teknolojileri'nin bugün 135 kişilik ekiple yoluna devam ettiğini belirterek, '3 hafta önce ikinci uydumuzu göreve başlatmıştık. Bugün ise öz kaynaklarımızla geliştirdiğimiz ülkemizin ilk YTA'sı uzaya çıktı. Tüm projelerimizi, tasarımdan başlayarak mühendislikten üretime kadar kendi öz kaynaklarımızla hayata geçiriyoruz. Uçuş bilgisayarı, güç ve aviyonik sistemler dahil olmak üzere yerli mühendislik ürünü olan YTA'mız, ülkemizin uzaydaki hareket kabiliyetini de başlatacak.' ifadelerini kullandı.

Bu görevin geliştirilecek milli küresel konumlama sistemi 'Uluğbey' için kritik bir altyapı oluşturduğunu aktaran Bayraktar, şunları kaydetti:

'Bu görev ayrıca Uluğbey Küresel Konumlama Sistemi hedefimizin altyapısını oluşturacak ve gelecekteki uydu takımlarımıza giden yolu da açacak. 5 yıl içinde 100'den fazla uyduyla, Türkiye ile birlikte dost ve kardeş ülkelere bağımsız konumlandırma ve uzay lojistiği kabiliyeti kazandırmayı hedefliyoruz. Önümüzdeki yıllarda ise geliştirmekte olduğumuz fırlatma sistemleriyle, dünyadan uzaya bağımsız erişim kabiliyeti kazanmayı hedefliyoruz. Vatanımıza, milletimize, tüm dost ve kardeş coğrafyalara hayırlı ve uğurlu olsun.'

Üredi, yasaklama kararının geri çekilmesi ve teknik ve hukuki değerlendirmelerin şeffaf, uzman görüşlerine dayalı ve kamu yararı gözetilerek yeniden ele alınması gerektiğini belirtti.

Tel-Sen'den yapılan açıklamaya göre, Başkan Hakan Üredi, ülkede Starlink kullanımının yasaklanması ve cezai işlem sürecinin başlatılmasıyla ilgili kararı eleştirdi.

Kararın teknik bir zorunluluk değil, politik ve ticari bir tercih olduğunu savunan Üredi, 'Gerçek ortadadır. Türkiye henüz hazır değil ve KKTC de bu gecikmeye zorla uyumlandırılmaktadır.' dedi. Türkiye hazır olmadığı için KKTC'ye yasağın dayatıldığını iddia eden Üredi, bunun 'kabul edilemez' olduğunu kaydetti.

'Biz teknolojiye yasak koyan değil, teknoloji üreten ve uygulayan bir devlet olmak zorundayız.' diyen Üredi, kurumun bünyesinde bu teknolojiyi analiz edecek uzman kadro olmadığını, regülasyon kapasitesinin güncel olmadığını ve teknik bilgi değil talimat üzerinden hareket ettiğini savundu.

- 'Bu yasak halkı değil tekeli koruyor'

Alınan kararın halka değil piyasadaki tekelleşmeye hizmet ettiğini savunan Üredi, 'Bu yasak, rekabeti engellemekte, dijital gelişimi durdurmakta, halkın ucuz ve hızlı internet erişim hakkını gasp etmektedir.' dedi.

Gerçek amacın Türk Telekom'un ileride karşılaşacağı rekabete şimdiden bariyer koymak olduğunu savunan Üredi, 'Starlink'in yasaklanması, KKTC'nin teknolojik geleceğini değil, tek bir şirketin ticari çıkarlarını koruma altına almaktadır. Bu karar teknolojiyi yasaklamıyor; fırsatı yok ediyor.' dedi.

Starlink'i yasaklamanın 'ilerlemeyi durdurmak, çağın gerisine sığınmak ve halkı teknolojik karanlığa mahkûm etmek olduğunu' savunan Üredi, 'Bu karar da tıpkı protokol gibi geri çekilmeli, teknik ve hukuki değerlendirmeler şeffaf, uzman görüşlerine dayalı ve kamu yararı gözetilerek yeniden ele alınmalıdır. KKTC; yasaklayan, yasakları uygulayan değil, yetkilerini devreden değil, peşkeş çekilen değil, teknolojiyi kamu yararını ve alt yapısını gözeterek yöneten bir ülke olmak zorundadır.' ifadelerini kullandı.

Fintech ve blockchain stratejisti Hakan Törehan, bu dönüşümün en kritik evresine dikkat çekiyor:

'Artık mesele teknolojinin ne kadar güçlü olduğu değil — insanların o teknolojiye ne kadar güvendiği,' diyor Törehan. 'Önümüzdeki dönem, en çok konuşulan değil, en çok güvenilen projelerin dönemi olacak.'

Avrupa'da yürürlüğe giren MiCA ve DAC8 gibi düzenlemeleri, inovasyonu yavaşlatan değil, sürdürülebilir hale getiren adımlar olarak görüyor.

'Her finansal dönüşüm önce sarsıntıyla başlar, sonra sorumlulukla güçlenir. Uyum ve denetim, inovasyonun düşmanı değil; kalıcılığın temeli.'

Törehan ayrıca dijital ve fiziksel dünyanın birleştiği 'phygital' yaklaşımın önemine değiniyor. Miracle Cash & More'un Amsterdam'daki mağazası bu vizyonun ilk örneklerinden biri.

'İnsanlar hâlâ görmek, dokunmak, yüz yüze konuşmak istiyor. Blockchain'in gerçek güveni kazanması, insanla yeniden temas kurmasından geçiyor.'

Sektörün geleceğine dair sözleri ise özet niteliğinde:

'Blockchain artık vaatlerin değil, kanıtların dönemi. Gelecek, karmaşık teknolojiyi sade güvene dönüştürebilenlerin olacak.'

2026: Kriptonun Yılı Olacak

Metaterra ve Miracle Cash & More'un kurucusu Hakan Törehan, 2026'nın kripto dünyası için bir dönüm noktası olacağına inanıyor. Ona göre yeni dönem, fiyat spekülasyonlarının değil, güvenin ve gerçek kullanımın öne çıktığı bir dönem olacak.

'Uzun yıllardır kriptoyu geleceğin teknolojisi olarak konuştuk. Şimdi o gelecek gerçekten başlıyor,' diyor Törehan.

Avrupa'da yürürlüğe girmeye hazırlanan MiCA, DAC8 ve PSD3 gibi düzenlemelerin sektöre netlik kazandırdığını belirten Törehan, 2026'nın bu açıdan 'uyumun olgunlaştığı yıl' olacağını söylüyor.

'Artık yalnızca fiyatlara değil, sistemin ne kadar güven verdiğine bakacağız. Kriptonun başarısı kazançla değil, sürdürülebilir güvenle ölçülecek.'

Törehan'a göre bu dönüşüm sadece yatırımcılar için değil, işletmeler ve bireyler için de önemli bir dönüm noktası olacak:

'2026'da blockchain konuşulmaktan çıkacak, kullanılmaya başlanacak. Kripto ödemeleri, tokenizasyon ve regülasyonla desteklenen modeller, dijital finansın olgunluk dönemini başlatacak.'

Hakan Törehan'ın vizyonuna göre, 2026 kriptonun değil, güvenin yılı olacak — ve blockchain bu güveni yeniden tanımlayacak.

İlk olarak söz alan Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Milletvekili Salahi Şahiner, Türk Telekom şirketi ile imzalanan söz konusu protokolün toplumda büyük bir gerginlik ve huzursuzluğa yol açtığını savundu. Söz konusu sistemin kurulumu için ihaleye çıkılmamış olmasını eleştiren ve yerli sermayenin hor görüldüğünü söyleyen Şahiner, söz konusu sistemin ülke kaynaklarıyla yapılması halinde halkın fahiş fiyatlar ödemek durumunda olmayacağını iddia etti.

Şahiner, Türkiye'deki internet fiyatlarıyla da karşılaştırma yaparak ve aradaki farka dikkati çekerek, '25 yıl boyunca ilgili şirketin 18 dolara internet satmasını garanti altına aldınız. Türk Telekom Şirketi bundan fahiş bir kar edecek' ifadelerini kullandı. 'Bu protokol ülkede yaşayan insanlara karşı art niyetle atılmış olan bir adımdır.' diyen Şahiner, halkın ekonomik olarak 25 yıl boyunca 'kanının emileceğini' ileri sürdü.

Şahiner, çalışılmakta olan yeni enflasyon sepetinde, internet masraflarının 10 kat artabileceği uyarısında bulundu.

- Talat

CTP Milletvekili Ongun Talat da, fiber optik altyapı sistemine ilişkin yaptığı konuşmada, söz konusu protokolün 'okunduğunda hayretler içerisinde bırakan' bir protokol olduğunu savundu.

Talat, 2012'de hazırlanan Elektronik Haberleşme Yasası'nın tekelleşme karşıtı, serbest rekabetin önünü açan ve sistemi regüle eden bir yasa olduğuna işaret ederek, düzenleyici ve denetleyici kurum olarak Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu'nun (BTHK) kurulduğunu hatırlattı.

Yasa kapsamında BTHK tarafından yetkilendirilen her operatörün fiber optik altyapı kurulumu ve çalışması yapabildiğini ifade eden Talat, 2015'te yapılan değişiklikle BTHK'nin yetkilerinin elinden alındığını ve bu alanda Bakanlar Kurulu'na ulusal politika belirleme yetkisi verildiğini savundu. 'Yasanın ilk hali uygulanmış olsaydı, bugün memleketin birçok yerinde fiber optik altyapı döşenmiş olacaktı.' diyen Talat, başvuran şirketlerin önünün kesilmesiyle bugünkü duruma gelindiğini savundu.

Talat, Türk Telekom'la imzalanan protokolün sektörde tekelleşmeye yol açacağını iddia ederek, yurtdışı veri bağlantısının sadece bu şirket tarafından yapılacağı maddesine işaret etti ve devlet güvenliği açısından sakıncalı olduğu uyarısında bulundu. Türk Telekom'a ülkedeki diğer 29 tane internet sağlayıcının sahip olmadığı imkanların verildiğini savunan Talat, 'bir arıza olduğunda sisteme doğrudan erişim hakkı'nın da bunun en güzel örneği olduğunu söyledi. Talat, 'Bu altyapı sözleşmesi mi, yoksa bir sürü imtiyazın sağlandığı, başka amaçlarla yazılan bir metin mi?' diye sordu.

Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı'nın 'bu ülkede yapılamayacağı yönündeki' açıklamalarını hatırlatarak, 'Biz bu işi ülke olarak yapabilirdik' diyen Talat, bu gibi konularda ihale dışında da çeşitli modeller olduğunu söyledi. Talat, protokol kapsamında BTHK'nin ilgili şirkete hiçbir yaptırım uygulayamayacağını da ileri sürerek, bunun devlet ve tüketici hakları bakımından tehlike yaratacağını savundu.

Protokolde 'wi-fi' sisteminin kaldırılması yönünde ibare de olduğunu söyleyen Talat, bunun neden yapıldığını sordu. Dünyada birçok hibrit model örneği olduğunu kaydeden Talat, eleştirilerinin sadece düzgün bir modelin kurulmasının sağlanması için olduğunu vurguladı.

- Baybars

Gazimağusa Bağımsız Milletvekili Ayşegül Baybars da fiber optik sistemi protokolü hakkında bir konuşma yaptı. Baybars, protokolle ilgili endişelerini paylaşarak, anayasal, hukuki ve teknik anlamda sıkıntıların olduğunu savundu.

İlk olarak söz konusu protokolün Meclis Genel Kurulu'na 'bilgiye sunuş' olarak gelmesinin doğru olmadığını, hakkında bir onay yasasına ihtiyaç olduğunu vurgulayan Baybars, protokolün birçok yasaya aykırı hükümler de içerdiğini iddia etti. İlgili protokolle Telekomünikasyon Dairesi ve BTHK'nin yetkilerinin de elinden alındığını ifade eden Baybars, 25 yıllığına tüm yetkinin kurumların elinden alınıp tek bir şirkete verileceğine işaret etti.

Baybars, fiber optik altyapıda ihale veya benzeri modellerle, adil, rekabet edilebilir ve şeffaf bir sürecin sağlanabileceğini kaydetti; ilgili protokolde 'yaptırım eksikliğine' dikkati çekti. Teknik ve ticari modelleri belirleme ve seçme yetkisinin de Türk Telekom şirketine verilmesiyle, piyasadaki etkin hakim gücünü belirlemesinin sağlanacağını savunan Baybars, bunun rekabete aykırı bir durum yarattığını söyledi. 'Bizi tekelden nasıl kurtaracaksınız?' diye soran Baybars, bu konularda tedbirlerin alınmasının önemine dikkati çekti.

Baybars, Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı'nın da protokol gereği bazı yükümlülükleri olduğuna işaret ederek, ilgili yatırımların ve eylemlerin ilgili sürede bakanlık tarafından yapılmasının mümkün olmadığını ileri sürdü. 'Sistemin bir yılda bitirileceği' sözünün de gerçekçi olmadığını söyleyen Baybars, 'Kamusal denetim ve kontrol altına bulunması gereken bir altyapı sisteminin denetimsiz ve regülesiz bir şekilde bir şirkete devredilmesi büyük bir problemdir.' dedi.

- Özdenefe

Cumhuriyetçi Türk Partisi Girne Milletvekili Fazilet Özdenefe de fiber optik protokolü hakkındaki konuşmasında, Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı'ya 'Bu protokol imzalamadan önce maliyetle ilgili bir çalışma yaptınız mı?' sorusunu yöneltip, sürecin böyle bir çalışma yapılmadığını gösterdiğini savundu.

Özdenefe, ülkede bu alanda bir konsorsiyum kurularak çalışma yapıldığını ve maliyetlerin belirlendiğini hatırlatarak, buna rağmen hükümetin eylül ayında Türk Telekom'la protokol imzaladığını ve bunu 'bir sır gibi' sakladığını ileri sürdü. Özdenefe, ilgili bakanın 'Bu toplumun insan kaynaklarının gücünün hiçbir şeyi yapmaya yeterli olmadığı' yönünde bir görüşü olduğunu savundu.

Protokolün ülkedeki mevcut mevzuatta değişiklikler yapılmasını da gerektirdiğini belirten Özdenefe, Meclis'e bu anlaşmanın onay alınması için gelmesi gerektiğini ancak bunun yapılmadığını söyledi.

Özdenefe, ülke ekonomisi ve hizmet kalitesi için rekabetin sağlanmasının önemine değinerek, sektördeki 'tekelleşme' tehdidine dikkat çekti ve bu alanda yatırım yapılmasının engellendiğini savundu. '25 yıllığına ülkedeki internet altyapısını bir şirketin inisiyatifine bırakıyorsunuz.' diyen Özdenefe, 'şirkete tanınan imtiyazlar' hakkında da eleştirilerde bulundu.

Protokole göre Telekomünikasyon Dairesi tarafından yapılacak Tier 3 sertifikalı sistem odasının maliyeti yüksek bu yatırım olduğunu belirterek, bunun nasıl yapılacağını soran Özdenefe, havalimanı sözleşmesinde 'devletin yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle' yaşananları hatırlattı.

Özdenefe, halkın endişelerinin giderilmesi için milletvekillerinin tüm sorularına cevap vermesi gerektiğini kaydetti.

- Arıklı: 'Eksiklik ve anlaşmazlık ek protokolle çözülebilir'

Milletvekillerinin konuşmalarının ardından söz alan Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı, yer almayan bir konu olduğunda ya da bir anlaşmazlık durumunda ek bir protokol yapılacağı yönünde de bir maddenin protokolde yer aldığını belirtti. Arıklı, bir uyuşmazlık konusunda KKTC mahkemelerinin de yetkili olduğunu hatırlattı.

Ülkedeki şirketlerin kurduğu konsorsiyumla neden ilerlenmediği konusunda bilgi veren Arıklı, konsorsiyumun teklifinde yer alan 30 milyon dolarlık yatırımın Telekomünikasyon Dairesi tarafından yapılmasının mümkün olmadığını söyledi. Arıklı, ''Yapamayız' derken insan kapasitesinden değil, yatırım için mali kapasitemiz olmadığını ifade ettim.' dedi. Konsorsiyumun ilgili altyapıyı da yedi yılda bitirebileceğini kaydeden Arıklı, bu kadar uzayacak bir sistemi uygun bulmadıklarını belirtti. Arıklı, konsorsiyumun yaptığı teklifte kırsal bölgelerin hizmetten mahrum kalma olasılığı bulunduğunu kaydetti.

Arıklı, Türk Telekom'un toptan satış ve perakende olarak kuracağı şirketlerin rekabeti bozacağı yönündeki eleştirilere değinerek, haksız rekabetin oluşması durumunda BTHK'nin düzenleyici ve denetleyici yetkilerinin devam ettiğini kaydetti. Arıklı, 'Bu protokolde BTHK ve Telekomünikasyon Dairesi'nin yetkilerini sınırlandıran bir madde yok.' dedi. BTHK'nin tüm şirketlere yönelik bir tedbir alması ya da genel düzenleme yapması durumunda Türk Telekom'u da kapsayacağını kaydeden Arıklı, sadece şirkete özel yaptırımların kısıtlandığını belirtti.

- Arıklı milletvekillerinin sorularını yanıtladı

Ulusal Birlik Partisi Milletvekili Hasan Taçoy, yerinden söz alarak protokol hakkında endişelerini paylaştı. Taçoy, 'Türk Telekom'a kimse karşı çıkmıyor. Ancak düzeltilmesi gereken bazı eksiklikler var.' dedi. Taçoy'un sorularına cevap veren Arıklı, Türk Telekom'un kuracağı perakende firmaya herhangi bir imtiyaz ve teşvik sağlanmadığını kaydetti. Arıklı, perakende ve toptancı firmanın karıştırılması gerektiğini belirtti. İlgili protokolün 'bilgiye sunuş' olarak sunulmasının Meclis yetkililerinden alınan bilgi doğrultusunda yapıldığını da söyleyen Arıklı, onay yasasının Meclis'e getirileceğini ifade etti.

CTP Milletvekili Erkut Şahali de, Başsavcılık'tan görüş alınması çağrısında bulunarak, protokolün onay yasası olarak Meclis'e gelmesi gerektiğini kaydetti.

Arıklı, protokolün yürürlükte olup olmadığı sorusunu yanıtında, ilgili protokolün yürürlükte olduğuna dair Başbakanlık'tan BTHK'ye yazı yazılması gerektiğini belirtti.

İnternet servisi sağlayıcılarının wi-fi kullanımı ve satışına yönelik bir engelin de olmadığını söyleyen Arıklı, hiçbir vatandaşın wi-fi hizmetinden mahrum olmayacağını dile getirdi. Arıklı, teknik konularda BTHK çalışanlarından bilgi alınması gerektiğini vurguladı.

- 'Fiber optik stratejik bir konuydu, bu nedenle hükümet böyle karar aldı. Sorumluluk bizdedir'

CTP Milletvekili Sami Özuslu ise, yerinden söz alarak, 25 yıllık hizmet alımının neden ihaleye götürülmediğini sordu ve hükümetin böyle bir hakkı olmadığını savundu. Özuslu, protokolün geri çekilip, üzerinden çalışması gerektiğini kaydetti.

Erhan Arıklı, bunun stratejik bir konu olduğunu ve hükümetin uluslararası anlaşmayla Türk Telekom'a verilmesi kararı aldığını belirtti. Arıklı, sorumluluğun hükümette olduğunun altını çizdi.

Arıklı, CTP Milletvekili Fazilet Özdenefe'nin 'Tier 3 sertifikalı sistem odası'na ilişkin sorusunu yanıtında, bu sistemin kurulmasının şart olduğunu ve yapılamaması durumunda bu sorunun ek protokolle çözülebileceğini belirtti. Arıklı, ülkedeki internet hizmeti sağlayıcılarını korumak için gerekeni yapacaklarını kaydederek, sisteme ilişkin çalışmaları devam edeceğini söyledi.

İtalya Ulusal Astrofizik Enstitüsü'nden Eloisa Poggio liderliğindeki ekip, Samanyolu'nun dış diskinde yer alan yaklaşık 17 bin genç dev yıldız ve 3 bin 400 değişken (Cepheid) yıldızın hareketlerini inceledi. Bulgular, yıldızların yukarı-aşağı yönlü hızlarında düzenli bir 'dalga hareketi' olduğunu gösterdi.

Araştırmacılara göre bu dalgalar, gölde atılan bir taşın ardından su yüzeyinde oluşan halkalara benziyor. Dalganın genliği, yani yukarı ve aşağı yönlü salınım miktarı, galaksi merkezinden uzaklaştıkça artıyor.

Sebebi başka bir galaksiyle çarpışma olabilir

Bilim insanları, bu kozmik dalgayı tetikleyen olayın kaynağını kesin olarak bilmiyor. Ancak en güçlü ihtimallerden biri, Samanyolu'nun hâlen etkileşimde olduğu Sagittarius cüce galaksisi.

Uzmanlara göre bu küçük galaksi, Samanyolu diskinin içinden geçmiş olabilir; tıpkı bir gölete atılan taş gibi galaksi boyunca dalgalar oluşturmuş olabilir.

Galaksi sanılandan çok daha dinamik

Gaia verileri, Samanyolu'nun düz ve sakin bir yapıda olmadığını, aksine eğrilmiş ve dalgalı bir disk yapısına sahip olduğunu bir kez daha doğruladı. Araştırmacılar, 'Elde edilen bulgular, galaksi merkezinden dışa doğru yayılan dikey bir dalga olduğunu gösteriyor,' ifadesini kullandı.

Bu dalganın, galaksinin gaz tabakasında başlayıp genç yıldızlara da aktarılmış olabileceği düşünülüyor.

Yeni verilerle sır perdesi aralanabilir

Bilim insanları, 2026'da yayımlanması planlanan Gaia'nın dördüncü veri setiyle (DR4) bu dalganın kaynağını daha net incelemeyi hedefliyor.

Poggio, 'Bu dalganın Sagittarius galaksisiyle mi, yoksa daha küçük yapılarla mı bağlantılı olduğunu anlamak için çok daha geniş veriye ihtiyacımız var,' dedi.

Yeni bulgular, Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlandı ve Samanyolu'nun hâlâ dinamik, yaşayan bir galaksi olduğunu bir kez daha kanıtladı.

ChatGPT'nin ortaya çıkışı ile gündeme gelen büyük dil modelleri daha sonra Gemini, DeepSeek, Llama ve Grok gibi farklı modellerin de piyasa sürülmesiyle günlük hayatın ayrılmaz parçalarından biri haline geldi.

Kullanılan büyük dil modellerinin yetenekleri tüm dünyada ses getirirken aynı zamanda bu modellerin beslendikleri kaynakların hangileri olduğu da uzun zamandır tartışmaların odağında yer alıyor.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, aralarında ChatGPT'nin de bulunduğu birçok büyük dil modeli cevaplarını üretirken kamuya açık internet sitelerinden yararlanıyor.

- Reddit yüzde 40 ile zirvede

Online istatistik portalı Statista, yapay zekâ dil modellerinin hangi kaynağı ne kadar kullandığını araştırdı. Statista'nın haziran ayında yaptığı araştırmada yılın ilk çeyreğinde büyük dil modelleri tarafından en çok alıntılanan web siteleri arasında zirvede yüzde 40,11 ile reddit.com yer aldı.

Uzmanlara göre, yapay zekanın belli konular üzerine gerçek kişilerin tartışmalarının yer aldığı Reddit platformundan alıntı yapması, yapay zekâ modellerini geliştirenlerin resmi bilgilerden çok gerçek kişilerin doğal konuşmalarını daha çok öncelediklerini gösteriyor.

Büyük dil modelleri Reddit'ten sonra en çok alıntıyı yüzde 26,3 ile 'internet ansiklopedisi' olarak tanımlanan Wikipedia'dan alıyor.

Araştırmaya göre düzenlenmiş makaleleri kullanan Wikipedia, herhangi bir düzenleme süzgecinden geçmeyen Reddit verilerine göre bir hayli geride kalmış gözüküyor.

Hangi dil modelinin hangi kaynağı ne kadar sıklıkla gösterdiği belirtilen listede 3. sırada yüzde 23,5 ile Youtube, yüzde 23,2 ile Google, yüzde 21 ile yelp.com, yüzde 19,9 ile Facebook, yüzde 18,7 Amazon, yüzde 12,4 ile Tripadvisor, yüzde 11,2 ile mapbox.com ve yüzde 11,2 ile openstreetmap.com geliyor.

- Google ile Reddit arasında yapay zekayı eğitme anlaşması

Öte yandan yapay zekâ modellerinin eğitilmesi ile ilgili sosyal medya devleri ile yapay zekâ üreticileri arasında da anlaşmalar yapılıyor.

2024 yılında Google ile Reddit arasında yapılan anlaşmaya göre, Google'ın yapay zekâları Reddit verileriyle de besleniyor.

Reuters'ta yer alan habere göre, anlaşma kapsamında Google, Reddit'e yıllık 60 milyon dolar ödeme yapacak. Reuters imzalı bir diğer habere göre Reddit, OpenAI şirketi ile ChatGPT'de kullanılmak üzere bir veri paylaşımı anlaşması daha yaptı.

Böylece bugün yapay zekanın verdiği cevaplardaki Reddit etkisi yapılan anlaşmalarla da perçinlenmiş oldu.